Post Office Time Deposit Scheme : आजच्या काळात गुंतवणुकीचे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत, पण जिथे ‘सरकारी हमी’ आणि ‘सुरक्षितता’ येते, तिथे आजही भारतीय नागरिक पोस्ट ऑफिस (Post Office) ला पहिली पसंती देतात. शेअर मार्केटमधील जोखीम पत्करायची नसेल आणि बँकांपेक्षा जास्त सुरक्षित पर्याय हवा असेल, तर पोस्ट ऑफिसची मुदत ठेव योजना (Time Deposit/FD) तुमच्यासाठी सर्वोत्तम ठरू शकते.
या लेखामध्ये आपण पोस्ट ऑफिस FD योजनेचे नवीन व्याजदर, फायदे आणि ₹३ लाखांच्या गुंतवणुकीवर तुम्हाला किती परतावा मिळू शकतो, याची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
पोस्ट ऑफिस FD (Time Deposit) म्हणजे काय?
पोस्ट ऑफिस टाइम डिपॉझिट (POTD) ही बँकांच्या फिक्स्ड डिपॉझिटसारखीच एक योजना आहे. यात तुम्ही ठराविक रक्कम १, २, ३ किंवा ५ वर्षांसाठी जमा करू शकता. भारत सरकार या योजनेची हमी देते, त्यामुळे तुमचे पैसे १००% सुरक्षित राहतात.
योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- किमान गुंतवणूक: फक्त ₹१,००० पासून सुरुवात करता येते.
- कमाल मर्यादा: गुंतवणुकीसाठी कोणतीही वरची मर्यादा नाही.
- व्याज आकारणी: व्याज त्रैमासिक (Quarterly) रकान्यात चक्रवाढ पद्धतीने (Compounding) मोजले जाते, पण दिले वर्षाच्या शेवटी जाते.
- नामांकन सुविधा: खाते उघडताना किंवा नंतरही वारसदार (Nominee) नेमण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.
२०२६ मधील नवीनतम व्याजदर (Interest Rates)
केंद्र सरकार दर तीन महिन्यांनी या योजनेचे व्याजदर सुधारित करते. १ जानेवारी २०२६ पासूनचे अंदाजित दर खालीलप्रमाणे आहेत:
| कालावधी (Tenure) | व्याजदर (प्रति वर्ष) |
| १ वर्ष | ६.९०% |
| २ वर्षे | ७.००% |
| ३ वर्षे | ७.१०% |
| ५ वर्षे | ७.५०% |
(टीप: ५ वर्षांच्या FD वर तुम्हाला प्राप्तिकर कायदा कलम ८०C अंतर्गत ₹१.५ लाखांपर्यंत कर सवलत मिळते.)
गणिताने समजून घेऊया: ₹३ लाखांवर किती नफा मिळेल?
समजा तुम्ही ₹३,०००,०० (३ लाख रुपये) ५ वर्षांच्या कालावधीसाठी ७.५०% व्याजदराने गुंतवले, तर त्याचे अंदाजे गणित खालीलप्रमाणे असेल:
- गुंतवणूक रक्कम: ₹३,००,०००
- कालावधी: ५ वर्षे
- व्याजदर: ७.५०% (चक्रवाढ)
- मिळणारे एकूण व्याज: सुमारे ₹१,३४,९८४
- मुदत संपल्यावर मिळणारी एकूण रक्कम: ₹४,३४,९८४
अशा प्रकारे, ५ वर्षांत तुमच्या मूळ रकमेत मोठी वाढ होऊन ती साडेचार लाखांच्या घरात पोहोचू शकते.
खाते उघडण्यासाठी पात्रता आणि कागदपत्रे
कोण खाते उघडू शकते?
१. कोणताही सज्ञान भारतीय नागरिक.
२. संयुक्त खाते (जास्तीत जास्त ३ व्यक्ती).
३. अल्पवयीन मुलांच्या वतीने पालक.
४. १० वर्षांवरील मुले स्वतःच्या नावाने खाते चालवू शकतात.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required):
- ओळख पुरावा: आधार कार्ड, पॅन कार्ड.
- पत्ता पुरावा: रेशन कार्ड, वीज बिल किंवा आधार कार्ड.
- फोटो: २ पासपोर्ट साईज फोटो.
- बँक खाते तपशील: (असल्यास).
पोस्ट ऑफिस FD कशी उघडावी? (How to Apply)
तुम्ही दोन प्रकारे हे खाते उघडू शकता:
- ऑफलाइन प्रक्रिया: तुमच्या जवळच्या पोस्ट ऑफिसमध्ये जाऊन ‘Account Opening Form’ भरा. कागदपत्रे जोडा आणि रोख किंवा चेकद्वारे रक्कम जमा करा. तुम्हाला एक ‘पासबुक’ दिले जाईल, जे तुमच्या गुंतवणुकीचा पुरावा असेल.
- ऑनलाइन प्रक्रिया: जर तुमच्याकडे ‘India Post Payments Bank (IPPB)’ चे नेट बँकिंग किंवा मोबाइल बँकिंग असेल, तर तुम्ही घरबसल्याही FD उघडू शकता.
मुदतपूर्व पैसे काढण्याचे नियम (Premature Closure)
काही आपत्कालीन परिस्थिती उद्भवल्यास तुम्ही पैसे काढू शकता, पण त्याचे काही नियम आहेत:
- सहा महिने पूर्ण होण्यापूर्वी पैसे काढता येत नाहीत.
- ६ महिने ते १ वर्षाच्या दरम्यान पैसे काढल्यास केवळ ‘सेव्हिंग अकाउंट’चे व्याज (४%) मिळते.
- ठराविक कालावधीनंतर पैसे काढल्यास व्याजात १% कपात केली जाते.
ही योजना कोणासाठी फायदेशीर आहे?
जर तुम्ही निवृत्त व्यक्ती असाल, गृहिणी असाल किंवा आपल्या मुलांच्या भविष्यासाठी (शिक्षण/लग्न) सुरक्षित रक्कम साठवू इच्छित असाल, तर पोस्ट ऑफिस FD हा एक ‘झिरो रिस्क’ पर्याय आहे. शेअर बाजारातील चढ-उतारांची भीती न बाळगता निश्चित परतावा मिळवण्यासाठी आजच तुमच्या जवळच्या पोस्ट ऑफिसला भेट द्या.
